|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Nie każda sprawa dotycząca wykroczenia musi kończyć się rozprawą sądową. W określonych sytuacjach sąd może rozstrzygnąć sprawę na posiedzeniu, bez udziału stron, i wydać tak zwany wyrok nakazowy. Jest to szczególny tryb postępowania, stosowany wtedy, gdy zgromadzony materiał dowodowy pozwala sądowi uznać, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Wyrok nakazowy nie jest jednak mandatem wystawionym przez policjanta, strażnika miejskiego czy inny uprawniony organ. Jest to orzeczenie sądu. Różnica ma znaczenie nie tylko ze względu na to, kto wydaje dane rozstrzygnięcie, ale również ze względu na sposób jego zaskarżenia i dalszy przebieg sprawy.
Czym jest wyrok nakazowy?
W sprawach o wykroczenia zasady wydawania wyroków nakazowych określa Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie z art. 93 sąd może wydać wyrok nakazowy na posiedzeniu, jeżeli w sprawie wystarczające jest wymierzenie nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności. Sąd orzeka wówczas bez udziału stron.
Warunkiem zastosowania tego trybu jest przede wszystkim to, aby okoliczności czynu i wina obwinionego nie budziły wątpliwości. Sąd, wydając wyrok nakazowy, uznaje za ujawnione dowody dołączone do wniosku o ukaranie. Wyrokiem nakazowym można również orzec środek karny.
W praktyce oznacza to, że sąd nie przeprowadza w takim przypadku rozprawy, na której obwiniony mógłby przedstawić swoje stanowisko. Rozstrzygnięcie zapada na podstawie materiału znajdującego się w aktach sprawy. Jeżeli sąd uzna, że zgromadzone dowody są wystarczające i nie ma wątpliwości co do odpowiedzialności obwinionego, może skorzystać z postępowania nakazowego.
Wyrok nakazowy jest następnie doręczany obwinionemu wraz z odpowiednim pouczeniem. To właśnie pouczenie ma szczególne znaczenie, ponieważ wskazuje między innymi możliwość wniesienia sprzeciwu oraz termin, w którym można to zrobić.
Wyrok nakazowy a mandat – jaka jest różnica?
Mandat karny i wyrok nakazowy dotyczą zupełnie innych etapów postępowania. Mandat jest związany z postępowaniem mandatowym i może zostać nałożony przez uprawniony organ, na przykład Policję albo, w zakresie wynikającym z przepisów, przez inne organy. Postępowanie mandatowe zostało uregulowane w odrębnym rozdziale Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Wyrok nakazowy wydaje natomiast sąd. Nie jest więc kolejnym rodzajem mandatu ani „mandatem sądowym”. W chwili wydania wyroku nakazowego sprawa znajduje się już na etapie postępowania sądowego.
Różnica jest istotna także dlatego, że osoba ukarana mandatem i osoba, wobec której wydano wyrok nakazowy korzystają z innych środków prawnych. W przypadku mandatu znaczenie ma między innymi to, czy został on przyjęty. W przypadku wyroku nakazowego podstawowym środkiem pozwalającym zakwestionować orzeczenie jest sprzeciw.
Nie należy więc traktować pisma z sądu zawierającego wyrok nakazowy tak, jak zwykłego mandatu. Otrzymanie takiego wyroku oznacza, że sąd już wydał orzeczenie, choć zrobił to bez przeprowadzania rozprawy.
Czy wyrok nakazowy oznacza, że sprawa jest już ostatecznie zakończona?
Nie. Sam fakt otrzymania wyroku nakazowego nie oznacza jeszcze, że orzeczenie jest prawomocne. Przepisy przewidują możliwość wniesienia sprzeciwu.
W sprawach o wykroczenia do wyroku nakazowego stosuje się odpowiednio określone przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące między innymi sprzeciwu. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony albo zostanie cofnięty, wyrok nakazowy staje się prawomocny.
Dlatego po otrzymaniu takiego dokumentu nie należy go odkładać bez sprawdzenia pouczenia. Szczególnie ważny jest termin na wniesienie sprzeciwu.
Jak i w jakim terminie wnieść sprzeciw od wyroku nakazowego?
W sprawach o wykroczenia sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał wyrok nakazowy. Zgodnie z art. 506 § 1 Kodeksu postępowania karnego, stosowanym odpowiednio na podstawie art. 94 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, termin na wniesienie sprzeciwu wynosi 7 dni od doręczenia wyroku nakazowego. Jest to termin zawity, co oznacza, że jego przekroczenie może skutkować odmową przyjęcia sprzeciwu.
Przy obliczaniu terminu istotny jest dzień doręczenia wyroku, a nie dzień jego wydania przez sąd. Dlatego warto zachować kopertę lub inne potwierdzenie doręczenia, ponieważ może ono mieć znaczenie przy ustalaniu początku biegu terminu.
Sprzeciw kieruje się do sądu, który wydał wyrok nakazowy. Nie jest to odwołanie do sądu wyższej instancji. Wniesienie sprzeciwu powoduje, że wyrok nakazowy traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.
W sprzeciwie należy przede wszystkim jednoznacznie wskazać, że dotyczy on konkretnego wyroku nakazowego. Warto podać sygnaturę sprawy, datę wyroku oraz dane osoby, której dotyczy orzeczenie. Pismo powinno również zawierać podpis. Jeżeli sprzeciw jest składany osobiście w sądzie, można zachować potwierdzenie jego złożenia. Możliwe jest również nadanie pisma w sposób pozwalający wykazać zachowanie terminu.
Co ważne, przepisy nie wymagają, aby osoba wnosząca sprzeciw już na tym etapie przedstawiała pełną argumentację dotyczącą wszystkich dowodów. Najważniejsze jest skuteczne wniesienie sprzeciwu w terminie. W praktyce jednak warto dokładnie zapoznać się z treścią wyroku i aktami sprawy oraz przygotować stanowisko dotyczące tego, dlaczego rozstrzygnięcie jest kwestionowane.
Co dzieje się po wniesieniu sprzeciwu?
Najważniejszym skutkiem prawidłowego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy przez wyrok nakazowy. Sprawa nie jest wtedy automatycznie zakończona, lecz wraca do normalnego trybu rozpoznania. Sąd będzie musiał rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych.
Oznacza to, że samo wniesienie sprzeciwu nie jest równoznaczne z uniewinnieniem. Nie oznacza też automatycznego uznania argumentów osoby, która sprzeciw złożyła. Powoduje natomiast, że wcześniejszy wyrok nakazowy przestaje obowiązywać jako rozstrzygnięcie sprawy i konieczne jest jej dalsze rozpoznanie.
Sąd rozpoznający sprawę po skutecznym wniesieniu sprzeciwu nie jest związany treścią wcześniejszego wyroku nakazowego. Ostateczne rozstrzygnięcie zapada więc dopiero po rozpoznaniu sprawy w dalszym postępowaniu.
Jeżeli natomiast sprzeciw zostanie wniesiony po terminie albo przez osobę nieuprawnioną, może zostać odmówione jego przyjęcie. Dlatego w przypadku kwestionowania wyroku nakazowego najważniejsze jest pilnowanie siedmiodniowego terminu.
Wyrok nakazowy w sprawie karnej
Podobna instytucja istnieje również w postępowaniu karnym, choć przepisy dotyczące wyroku nakazowego są inne niż w sprawach o wykroczenia. Kodeks postępowania karnego pozwala sądowi wydać wyrok nakazowy między innymi wtedy, gdy na podstawie zgromadzonych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości, a przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Wyrok również wydawany jest na posiedzeniu bez udziału stron.
Także w postępowaniu karnym oskarżony ma możliwość wniesienia sprzeciwu. Zgodnie z art. 506 § 1 Kodeksu postępowania karnego termin wynosi 7 dni od doręczenia wyroku nakazowego. Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał wyrok. Po jego wniesieniu wyrok nakazowy traci moc, a sprawa jest rozpoznawana na zasadach ogólnych.
W przypadku zarówno wykroczenia, jak i przestępstwa zasadnicza idea pozostaje więc podobna: sąd może wydać orzeczenie bez rozprawy, gdy spełnione są ustawowe warunki, ale osoba, której dotyczy wyrok, ma możliwość zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia poprzez wniesienie sprzeciwu w ustawowym terminie.
Wyrok nakazowy nie powinien być zatem mylony ani z mandatem, ani z prawomocnym wyrokiem wydanym po przeprowadzeniu rozprawy. Jest to szczególny sposób zakończenia sprawy przez sąd, który może zostać zastosowany wtedy, gdy przepisy na to pozwalają i zgromadzony materiał nie budzi wątpliwości sądu. Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość sprzeciwienia się takiemu rozstrzygnięciu. W sprawach o wykroczenia kluczowe znaczenie ma siedem dni od doręczenia wyroku – po upływie tego terminu, jeżeli sprzeciw nie zostanie skutecznie wniesiony, wyrok nakazowy staje się prawomocny.
Dziękujemy za przeczytanie artykułu! Jeśli interesują Cię tematy związane z ruchem drogowym, wykroczeniami czy przepisami karnymi i chcesz być na bieżąco – zasubskrybuj powiadomienia o nowych treściach. Zachęcamy do komentowania i zadawania pytań. Wracaj do nas regularnie!
Pozostaw komentarz